'Bàn cờ' thượng đỉnh Tổng thống Trump - Chủ tịch Tập

Đây là hội nghị thượng đỉnh lần thứ 2 của hai nhà lãnh đạo trên trong năm nay, sau khi cuộc gặp đầu tiên diễn ra hồi tháng 5 ở Bắc Kinh (Trung Quốc).

Ảnh: AP

Phụ thuộc lẫn nhau

Trả lời Thanh Niên hôm qua (23.9) ngay trước thềm cuộc gặp, chuyên gia các vấn đề quốc tế Harry J.Kazianis, Nhà sáng lập Dự án 19FortyFive (Mỹ), đánh giá: "Mỹ và Trung Quốc cần duy trì ít nhất một mối quan hệ hợp tác, bởi lẽ toàn thế giới sẽ phải gánh chịu hậu quả nếu hai bên xung đột. Thực tế, cả hai bên đều phụ thuộc lẫn nhau rất lớn về thương mại và đầu tư, nên xung đột hay khủng hoảng đều là những kịch bản không nên xảy ra".

"Thách thức lớn nhất hiện nay là xác định xem liệu hai bên có thể vượt qua sự ngờ vực lẫn nhau để xây dựng một mối quan hệ mà ở đó cả hai đều thấy được lợi ích rõ ràng và cùng có lợi hay không. Nếu làm được điều này, các quốc gia ở khu vực cũng sẽ được hưởng lợi khi khu vực châu Á - Thái Bình Dương ổn định", ông Kazianis phân tích thêm.

Ông Scott Kennedy, chuyên gia về kinh tế và kinh doanh Trung Quốc thuộc Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), cũng nhận định: "Cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều có lợi ích tự thân mạnh mẽ trong việc giữ cho mối quan hệ ít nhất là bề ngoài yên tĩnh. Nền kinh tế Mỹ có những điểm mạnh đáng kể, chủ yếu được thúc đẩy bởi các khoản đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng cũng có những điểm yếu rõ ràng, trong số đó có lạm phát dai dẳng, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng và nợ công phình to. Thị trường trái phiếu đã bắt đầu lung lay, với lãi suất tiếp tục tăng, cho thấy những lo ngại ngày càng tăng về các rủi ro sâu sắc trong nền tảng của nền kinh tế". Nên theo ông Kennedy, khi kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến gần, nếu để xảy ra một cuộc khủng hoảng trong quan hệ song phương Mỹ - Trung thì không có lợi cho chính quyền của Tổng thống Trump.

Ở phía ngược lại, vị chuyên gia này đánh giá Bắc Kinh có khả năng đang tính toán điều tương tự. Tình hình kinh tế Trung Quốc cũng không kém phần bất ổn, nếu không muốn nói là còn bất ổn hơn Mỹ. Chủ tịch nước Tập Cận Bình đang trong những tháng đầu chuẩn bị cho Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc dự kiến diễn ra vào năm 2027. Vì thế, giống như Tổng thống Trump, yếu tố chính trị nội bộ cũng khiến ông Tập cần một môi trường quốc tế ổn định và điều này phần lớn phụ thuộc vào việc duy trì ổn định với Mỹ.

Ít kỳ vọng để thất vọng

Đánh giá về kết quả hội đàm thượng đỉnh, chuyên gia Scott Kennedy cho rằng: "Hội nghị thượng đỉnh lần này sẽ không thất bại là vì kỳ vọng đã được thu hẹp rất nhiều. Bắc Kinh có lẽ muốn một danh sách dài các cam kết và Washington muốn một danh sách ngắn hơn, nhưng cả hai đều không có nhiều tham vọng đạt được thỏa thuận và nhượng bộ mang tính đột phá".

"Thay vào đó có lẽ chỉ là những thỏa thuận, tiến bộ và kết quả hạn chế, chẳng hạn như cả hai bên đồng ý giảm thuế quan xuống mức tiêu chuẩn cho lượng hàng hóa còn lại trị giá 30 tỉ USD; thỏa thuận mua thêm máy bay Boeing, linh kiện hàng không và hàng hóa nông nghiệp; thảo luận ban đầu về các vấn đề an toàn AI; điều chỉnh tinh tế trong ngôn ngữ về việc cố gắng chấm dứt các cuộc xung đột ở Ukraine và vùng Vịnh; và nhấn mạnh tầm quan trọng của Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và G20. Hai ông Trump và Tập có lẽ sẽ còn gặp nhau vào tháng 11 ở Thâm Quyến (Trung Quốc) và vào tháng 12 tới ở Miami (bang Florida, Mỹ) để tiếp tục những điều tương tự", chuyên gia Kennedy dự báo.

Theo kế hoạch, Hội nghị thượng đỉnh APEC sẽ diễn ra tại Thâm Quyến vào tháng 11 và Hội nghị thượng đỉnh G20 sẽ diễn ra tại Miami.

Nhận xét thêm, chuyên gia Kennedy cho rằng: "Mặc dù Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập sẽ có vẻ hòa hợp, nhưng đây không phải là G2. Họ đang tìm cách kiểm soát mối quan hệ song phương, nhưng hoàn toàn không thể làm việc cùng nhau như những người đồng quản lý trật tự quốc tế". Trước cuộc hội đàm với ông Tập Cận Bình vào ngày 30.10.2025 tại Hàn Quốc, Tổng thống Trump từng viết trên mạng xã hội Truth Social rằng: "G2 sẽ sớm nhóm họp". Nếu như G7 được dùng để mô tả nhóm 7 nền kinh tế lớn nhất thế giới, thì khái niệm G2 lần đầu tiên được đề xuất bởi nhà kinh tế học người Mỹ C.Fred Bergsten vào năm 2005. Sự đề xuất này nhằm hướng đến việc 2 nền kinh tế lớn Mỹ và Trung Quốc cân bằng quyền lực và hợp tác với nhau.